|
|
Trekken aan een dood paardClubs in de Jupiler League zijn ten dode
opgeschreven Door SIDNEY ALWART, voor TobSport.nlGepost op:
03-09-2009. “Jupiler verwacht dat er
voldoende potentie tot groei is. Jammer alleen, dat de Belgische brouwer als
concrete maatregelen enkel gerommel in de marge presenteert. Speciale
animatieteams worden ingezet bij wedstrijden, die “supporters schminken en/of
optredens verzorgen”. Harde kernen bij clubs zullen
natuurlijk groeien als kool als ze de kans krijgen zich elke week gratis te
laten voorzien van een leuke zwarte Mickey Mouse-neus en bijpassende
snorharen. Gezellige clowntjes en tijgers
en leeuwen zullen samen vanaf de ineens volle tribunes zorgen voor een sfeer
die van het scherm afspat. Misschien dat ik er in geloof, nadat ik me heb
volgegoten met de inhoud van het hele krat Jupiler. Terug naar de tekentafel,
jongens…”
De
Jupiler League wordt bedreigd…
De Nederlandse Eerste Divisie voetbal (ofwel de Jupiler
League) is al jaren een zorgenkindje. Clubs worden draaiende gehouden door
leningen van gemeenten met publiek geld. En schenkingen van
semi-geïnteresseerde sponsors. Tribunes zijn uitgestorven of vallen soms
zelfs van pure ellende uit elkaar. De top van de Jupiler League heeft het
steeds moeilijker gekregen om aan te haken bij de degradatiekandidaten in de
Eredivisie. En niet alleen houtrot en lege bankrekeningen spelen de
voetbaldivisie parten. Ook KNVB-preses Henk Kesler liet in het verleden al
doorschemeren het aantal clubs in de Jupiler League te willen beperken. Clubs
als Eindhoven, Fortuna Sittard, FC Omniworld en AGOVV Apeldoorn zijn namelijk
al op sterven na dood geweest. Er is nog een zorgwekkende ontwikkeling voor de Jupiler
League. Er komt een topcompetitie voor de amateurs, die aansluit op de
Jupiler League met promotie en degradatie. De grootste amateurverenigingen in
die Topklasse werken al met hogere budgetten dan de meeste Jupiler
League-clubs. De clubs in de topcompetitie kunnen ook nog eens rekenen op een
veel trouwere en grotere fanschare. Deze ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd, dat een
aantal Jupiler League-clubs een soort opleidingsfilialen van Eredivisie-clubs
zijn geworden. Veendam doet ineens weer mee om de prijzen door de
samenwerking met Heerenveen. AZ verbond zich aan Telstar, Ajax deed hetzelfde
met Haarlem, N.E.C. zocht FC Oss op, Groningen vond Veendam en Feyenoord
heeft in Excelsior al jaren een succesvolle satellietclub. Het niveau in de Jupiler
League is niet om over naar huis te schrijven. Toch kan ik vaak wel genieten
van een potje voetbal op Eerste Divisie-niveau. Het ware ‘hotsknotsbegoniavoetbal’
zoals wijlen Bert Jacobs zou zeggen. De liga van de lachwekkende foutjes,
ballen naar voren rammen naar een lange diepe spits en zeer fysieke
onderlinge duels. Clubs dragen de namen van sponsoren op hun shirt, die bij
mij op geen enkele manier van herkenning kunnen rekenen. RTL heeft de
uitzendrechten op de wedstrijden. De samenvattingen worden er in 10 minuten
doorgeramd in het praatprogramma Voetbal International en op vrijdag
wordt een live-wedstrijd uitgezonden. De kijkcijfers zijn al jaren
niet om over naar huis te schrijven. Een ontknoping zoals vorig seizoen met
bijvoorbeeld Cambuur tegen Roda JC in de play-offs helpt bij een tijdelijke
opleving van de media-aandacht. Toch heeft de Jupiler League
een belangrijke functie in het Nederlandse voetbal: die van opleidingsliga.
Een groter aantal bruikbare spelers wordt gehaald in de Eerste Divisie, in
vergelijking met het grote aantal niets toevoegende buitenlanders. Zelfs de beste buitenlandse
spelers komen soms uit de Nederlandse Eerste Divisie, waar bijvoorbeeld
Eredivisie-revelaties Dries Mertens en Keisuke Honda vorig seizoen nog
speelden. De belangrijkste aanwist van Ajax dit seizoen werd ontdekt in de
Eerste Divisie: Demy de Zeeuw. De aderlating bij Groningen door het verlies
van Marcus Berg wordt opgevangen door Eerste Divisie-speler Serhat Koc te
halen. Als het gaat om buitenlanders
zijn met name onze Zuiderburen goed vertegenwoordigd in onze versie van de
Jupiler League. Volgens de gids van ELF voetbal speelden er vorig seizoen
maar liefst 46 Belgen in onze tweede betaald voetbalcompetitie.
Jupiler steekt
veel energie in onze Eerste Divisie
Hoofdsponsor Jupiler was bij
mij bij naam bekend, maar ik had eigenlijk nog nooit van hun goudgele gerstennatje
geproefd. In de lokale supermarkt zat een magazine in het krat gevouwen: “Nationale
voetbalgids”. Een uitgave van het voetbalmagazine ELF voetbal, aangeboden
door Jupiler. Een voorbeschouwing op het Eredivisie- en Jupiler
League-seizoen 2009-2010. Ook de clubs in de Eredivisie voor vrouwen passeren
de revue. Met een flesje Belgisch bier
nam ik op vrijdagavond plaats op de bank om de live-wedstrijd te
kijken. Door het flipperkastvoetbal en de weinige uitgespeelde kansen in de
wedstrijd pakte ik ook de gids op het nieuwe voetbalseizoen van Elf er maar
eens bij. Een leuke en voldoende informerende uitgave, beter dan de versie
van Voetbal International. Ik schrok van de bezoekersaantallen bij de Jupiler
League-clubs. In het blad wordt een
journalistieke benadering gekozen ten opzichte van de clubs. Toch spreekt ook
de stem van het bedrijf met de voetbalslogan: “Supporters weten waarom”
in de nationale voetbalgids door. Ik weet eigenlijk niet waarom. Eigenlijk
ook wel. Niet waarom wel, maar wel waarom niet. In een voorwoord als
toelichting bij de Jupiler League schemert een nogal onrealistische
marketinggedachte door. René Bergmans is sponsormanager bij Jupiler. Hij
gelooft in de door Jupiler gedefinieerde groeidoelstellingen voor de Eerste
Divisie. Door de ‘match of the week’ op vrijdagavond op RTL7 zal de aandacht
naar verwachting flink stijgen. Bergmans: “Kranten en
andere media zullen er meer over gaan berichten. De bedoeling is dat de
vrijdagavondwedstrijd een begrip wordt.” Ondanks dat feitelijk al jaren
een zeer consistente groep van zo’n 300.000 tv-supporters de live-wedstrijden
interessant vindt, verwacht Jupiler dat er toch voldoende potentie tot groei
is. Jammer alleen, dat de Belgische brouwer als concrete maatregelen enkel
gerommel in de marge presenteert.
De plannen (!) … Jupiler gelooft in het nadruk
leggen op en extra belichten van de opkomsthymnes, waarbij het bedrijf clubs
wil ondersteunen bij het maken van een keuze voor een muziekstuk. Verder
worden speciale animatieteams ingezet, die “supporters schminken en/of
optredens verzorgen”. Harde kernen bij clubs zullen
natuurlijk onmiddellijk groeien als kool en bevestigd worden in hun
loyaliteit als ze de kans krijgen zich elke week te laten voorzien van een
leuke zwarte Mickey Mouse-neus en bijpassende snorharen. Gezellige clowntjes
en tijgers en leeuwen zullen samen zorgen voor een sfeer die van het scherm
afspat. Misschien dat ik er in geloof
nadat ik me heb volgegoten met de inhoud van het hele krat Jupiler. Terug naar de tekentafel,
jongens. Grappig is ook, dat bij de
Eredivisieclubs de clubgegevens in een lijst met cijfers worden aangevoerd
door de statistieken stadioncapaciteit en gemiddeld aantal bezoekers per
wedstrijd in het magazine van ELF, aangeboden door Jupiler. Zo zie je direct
in hoeverre het stadion gevuld is bij wedstrijden. De grap zit hem erin, dat bij
de Jupiler League voor een ander stramien is gekozen. Nog steeds wordt de
stadioncapaciteit als eerste gepresenteerd bij de cijfermatige gegevens, maar
ditmaal wordt het echte aantal bezoekende supporters verder naar beneden
verstopt in de lijst met cijfers. Geheel in lijn met het
marketingbeleid worden nu titel en uitvoerende artiest meer belicht. Het
gemaakte positivisme zit er stevig in bij de Belgische brouwer. Voordat het
treurigmakende aantal geïnteresseerden op de tribune wordt genoemd komt zelfs
eerst nog de naam van de stadionspeaker aan bod. De ratio
toeschouwers/capaciteit is het meest schrijnend bij Fortuna Sittard: 12.500
plaatsen, 3.000 bezoekers, met “Zitterd Allein” van Jo Erens knalhard
door de speakers. Meest treurige club is FC
Omniworld uit het even treurige Almere, met gemiddeld een kleine 1400
treurige bezoekers. Verder zien we in de Jupiler League-stadions op
troosteloze industrieterreinen (RBC Roosendaal) en clubs die beter niet
promoveren vanwege een “betaald voetbal-onwaardig” complex (Telstar).
En natuurlijk al de clubs, die financieel gezien geen Eredivisie-salarissen
meer kunnen betalen (alle clubs behalve Cambuur). Promoveren ze, dan weten ze
dat hun kop er direct weer af gaat op het hogere niveau. Zie RKC Waalwijk dit
Eredivisie-seizoen. Het gat met de
Eredivisie wordt almaar groter
De realiteit van gesteldheid
van de Jupiler League is dat het gat met de Eredivisie als het gaat om het
niveau van het voetbal, aandacht van het publiek en beschikbare financiële
middelen lachwekkend is te noemen. Waar de gemiddelde
Eredivisie-speler makkelijk meer dan 4 ton laat bijschrijven op zijn
bankrekening, is het gemiddelde jaarsalaris in de Jupiler League met moeite
modaal te noemen. Spelers richten hun leven volledig in ten behoeve van hun
sport en moeten het dan doen met 30.000 euro. Als ze geluk hebben. Een jonge
speler vangt een minimumloon onder de 23 jaar: een krappe 900 euro per maand.
Natuurlijk zijn er gezinnen, die van hetzelfde bedrag rond moeten komen, maar
de verschillen tussen de beide voetbalniveau’s zijn duidelijk zichtbaar. Door de financiële crisis zijn
dit jaar een groot aantal spelers werkeloos gebleven. De clubs snijden in de
selecties en salarisstructuren. FC Emmen liet vorig jaar maar liefst 18
spelers gaan. Tot op de dag van vandaag zijn selecties nog onderbezet
gebleken, waarmee ze niet voldoen aan de eis van minstens 17
contractvoetballers per club. Ze moeten dan nog spelers tekenen voor een
gestelde deadline. Ondertussen delen ze gemakkelijk nietszeggende
proefcontracten uit aan een aantal spelers, om slechts een enkeling
daadwerkelijk in dienst te nemen. Jonge spelers willen
profvoetballer blijven en accepteren tijdelijke contracten, die het makkelijk
maken ze weer te dumpen vanwege de kosten of bijvoorbeeld blessures. Clubs
moeten ook wel. FC Dordrecht werkt bijvoorbeeld met een spelersbudget van in
totaal 625.000 euro. Rasmus Lindgren zit op de bank of tribune bij Ajax en
verdient in zijn eentje al een miljoen. Clubs in de Eerste Divisie vragen
jonge spelers hun uitkeringsrecht op te gebruiken, met een contract in het
vooruitzicht. Maar wanneer het UWV stopt met betalen worden zij plotseling
gedumpt. Een Eredivisieclub zet
gemiddeld 32 miljoen euro om, schrijft Rob Hartog in een artikel voor het AD.
Een Premier League-club doet gemiddeld 114 miljoen, gevolgd door
Duitsland, Spanje en Italië, die zeer evenwichtig gemiddeld zo’n 75 miljoen
omzetten. De Eredivisie blijft landen als Turkije, Schotland (22 miljoen) en
Portugal (17 miljoen) voor. De Eredvisie is dus vrij gezond te noemen,
concludeeerde de KNVB die onderzoek deed. Tegelijkertijd houdt men in Zeist
10 Jupiler League-clubs onder curatele. Dit omdat de inkomsten ver
achterblijven bij de uitgaven. Fortuna Sittard vocht voor aanvang van het
seizoen tot aan de laatste dag voor het recht op deelname. Nog een vergelijking gemaakt
door KNVB Expertise, het kenniscentrum van de voetbalbond: een
Eredivisiewedstrijd trekt gemiddeld 19.000 toeschouwers, een wedstrijd in de
Jupiler League slechts 3.000. Gek genoeg zijn clubs in de
Jupiler League ook slechts voor een klein deel van hun begroting afhankelijk
van het verschijnen van de fans bij wedstrijden. De clubs verdienen slechts
8% van hun inkomsten aan de toeschouwers. Sponsorinkomsten brengen zo’n 32
miljoen in het laatje en tv-inkomsten zo’n 12 miljoen. Maar tegelijkertijd is de
onafhankelijkheid van de inkomsten van gelden ingebracht door de toeschouwers
ook een zwakte. Sponsorinkomsten staan door de financiële crisis onder druk
en naar mate toeschouwersaantallen dalen, dalen naar verloop van tijd ook
sponsorinkomsten. De inkomsten aan tv-gelden zijn afhankelijk van een
contract over enkele jaren en de aandacht van televisiestations voor de
Jupiler League is niet erg consistent gebleken. Ook de clubs in/uit de
topklasse zullen aandacht wegsnoepen met hun levendige streekderby’s. SBS wilde eerder dan RTL de
Jupiler-competitie een boost geven door deze prominent onder de
aandacht te brengen in haar programmering. Later zag de omroep er ook weer
vanaf. RTL probeert het nu, maar de samenvattingen worden gepresenteerd in
het programma van Johan Derksen, die geen gelegenheid voorbij laat gaan om de
competitie de grond in te boren. En terecht, want een wedstrijd is een lange
zit in de Jupiler League. De transferperiode is nu
afgelopen. Er zijn nog wel werkeloze spelers op de markt. Maar de Eredivisie-
en Jupiler League-clubs hielden zich rustig. Ze gaven beduidend minder geld
uit aan nieuwe spelers. Overal worden de klappen van de financiële crisis
gevoeld. Enkel Heerenveen, FC Twente en AZ hebben een solide financieel
fundament en beschikken over eigen vermogen van enige betekenis. Alle andere
clubs hebben het moeilijk. De traditionele topclubs in de
Eredivisie staan zelfs zwaar onder druk. Ajax kent een duur salarishuis, net
als Feyenoord. Bovendien gaven de Amsterdammers vorig seizoen een exorbitant
bedrag uit voor nieuwe spelers, die niet goed rendeerden. Net als PSV. Dit
jaar haalde men in Eindhoven Engelaar en Ooijer voor een goede prijs, maar de
15 miljoen van vorig jaar heeft weinig invloed gehad op de resultaten. De 30
miljoen van Ajax zelfs nog minder. En Feyenoord treft al betalingsregelingen
met haar eigen spelers. De topklasse voor
amateurclubs komt eraan
Spelers in de top van de
amateurcompetities krijgen goede vergoedingen en nemen vaak deel aan de
reguliere economie, naast hun voetbalbestaan. Bovendien leven ze onder een
veel minder strict regime: ze wonen vaak in de buurt van hun club en kunnen
op zondagochtend nog eens half brak van de alcohol van de vorige nacht komen
opdagen. Ik pleit niet voor het ondersteunen van de Jupiler League-clubs op
het financiële vlak. Wat we zien is niets meer dan
een natuurlijke ontwikkeling. Nederland is een klein land en het blijkt al
jaren dat slechts een beperkt aantal clubs een trouwe en grote fanbase
heeft weten op te bouwen. De Jupiler League zal over een
aantal jaar wel overgenomen worden door een aantal sterke ‘amateurclubs’, na
het introduceren van de topcompetitie voor de amateurs. Ik verwacht dat ze
met name het bekertoernooi en de Jupiler League kunnen opfleuren. In de
bekercompetitie kan een sterk collectief aan spelers uit een kleine plaats
met een fanatieke aanhang het op Engelse wijze de topclubs moeilijk maken. In
de Jupiler League zullen de streekderby’s van rivaliserende ‘amateurclubs’
voor extra spanning en beleving zorgen. De Jupiler League is nu al een liga
voor semi-profs en ze zal alleen nog maar verder in deze richting bewegen. Hopelijk blijven traditioneel
sterke ‘voetbalmerken’ als GoAhead Eagles, SC Cambuur, de Graafschap,
Excelsior, Volendam, Veendam, Melvin Platje en MVV gewoon bestaan. Aangevuld met
IJsselmeervogels, Spakenburg, Lisse, Katwijk en de hele reutemeteut. Oh ja, WKE moet er ook zeker
in! Bikkelen! Bronnen: AD, Rob Hartog – “Rapport:
Eredivisie kerngezond” (28-04-2009). ELF voetbal: Nationale
voetbalgids 2009-1010, Mike Boeschoten – “Wedstrijd moet begrip worden”
(augustus 2009). Foto’s: Enge gezichten - Iselinge.nl, Oranjefan – Stichtinglivelife.nl, Clown – ScrapeTV.com.
Reageer
op dit artikel, geef uw mening!
|
 |
