Trekken aan een dood paard

Clubs in de Jupiler League zijn ten dode opgeschreven

 

Door SIDNEY ALWART, voor TobSport.nl

Gepost op: 03-09-2009.

 

 

 

Jupiler verwacht dat er voldoende potentie tot groei is. Jammer alleen, dat de Belgische brouwer als concrete maatregelen enkel gerommel in de marge presenteert. Speciale animatieteams worden ingezet bij wedstrijden, die “supporters schminken en/of optredens verzorgen”.

 

Harde kernen bij clubs zullen natuurlijk groeien als kool als ze de kans krijgen zich elke week gratis te laten voorzien van een leuke zwarte Mickey Mouse-neus en bijpassende snorharen.

 

Gezellige clowntjes en tijgers en leeuwen zullen samen vanaf de ineens volle tribunes zorgen voor een sfeer die van het scherm afspat. Misschien dat ik er in geloof, nadat ik me heb volgegoten met de inhoud van het hele krat Jupiler. Terug naar de tekentafel, jongens…

 

 

 

 

De Jupiler League wordt bedreigd…

 

 

De Nederlandse Eerste Divisie voetbal (ofwel de Jupiler League) is al jaren een zorgenkindje. Clubs worden draaiende gehouden door leningen van gemeenten met publiek geld. En schenkingen van semi-geïnteresseerde sponsors. Tribunes zijn uitgestorven of vallen soms zelfs van pure ellende uit elkaar. De top van de Jupiler League heeft het steeds moeilijker gekregen om aan te haken bij de degradatiekandidaten in de Eredivisie.

 

En niet alleen houtrot en lege bankrekeningen spelen de voetbaldivisie parten. Ook KNVB-preses Henk Kesler liet in het verleden al doorschemeren het aantal clubs in de Jupiler League te willen beperken. Clubs als Eindhoven, Fortuna Sittard, FC Omniworld en AGOVV Apeldoorn zijn namelijk al op sterven na dood geweest.

 

Er is nog een zorgwekkende ontwikkeling voor de Jupiler League. Er komt een topcompetitie voor de amateurs, die aansluit op de Jupiler League met promotie en degradatie. De grootste amateurverenigingen in die Topklasse werken al met hogere budgetten dan de meeste Jupiler League-clubs. De clubs in de topcompetitie kunnen ook nog eens rekenen op een veel trouwere en grotere fanschare.

 

Deze ontwikkelingen hebben ervoor gezorgd, dat een aantal Jupiler League-clubs een soort opleidingsfilialen van Eredivisie-clubs zijn geworden. Veendam doet ineens weer mee om de prijzen door de samenwerking met Heerenveen. AZ verbond zich aan Telstar, Ajax deed hetzelfde met Haarlem, N.E.C. zocht FC Oss op, Groningen vond Veendam en Feyenoord heeft in Excelsior al jaren een succesvolle satellietclub.

 

Het niveau in de Jupiler League is niet om over naar huis te schrijven. Toch kan ik vaak wel genieten van een potje voetbal op Eerste Divisie-niveau. Het ware ‘hotsknotsbegoniavoetbal’ zoals wijlen Bert Jacobs zou zeggen. De liga van de lachwekkende foutjes, ballen naar voren rammen naar een lange diepe spits en zeer fysieke onderlinge duels. Clubs dragen de namen van sponsoren op hun shirt, die bij mij op geen enkele manier van herkenning kunnen rekenen. RTL heeft de uitzendrechten op de wedstrijden. De samenvattingen worden er in 10 minuten doorgeramd in het praatprogramma Voetbal International en op vrijdag wordt een live-wedstrijd uitgezonden. De kijkcijfers zijn al jaren niet om over naar huis te schrijven. Een ontknoping zoals vorig seizoen met bijvoorbeeld Cambuur tegen Roda JC in de play-offs helpt bij een tijdelijke opleving van de media-aandacht.

 

Toch heeft de Jupiler League een belangrijke functie in het Nederlandse voetbal: die van opleidingsliga. Een groter aantal bruikbare spelers wordt gehaald in de Eerste Divisie, in vergelijking met het grote aantal niets toevoegende buitenlanders.

 

Zelfs de beste buitenlandse spelers komen soms uit de Nederlandse Eerste Divisie, waar bijvoorbeeld Eredivisie-revelaties Dries Mertens en Keisuke Honda vorig seizoen nog speelden. De belangrijkste aanwist van Ajax dit seizoen werd ontdekt in de Eerste Divisie: Demy de Zeeuw. De aderlating bij Groningen door het verlies van Marcus Berg wordt opgevangen door Eerste Divisie-speler Serhat Koc te halen.

 

Als het gaat om buitenlanders zijn met name onze Zuiderburen goed vertegenwoordigd in onze versie van de Jupiler League. Volgens de gids van ELF voetbal speelden er vorig seizoen maar liefst 46 Belgen in onze tweede betaald voetbalcompetitie.

 

 

Jupiler steekt veel energie in onze Eerste Divisie

 

 

Hoofdsponsor Jupiler was bij mij bij naam bekend, maar ik had eigenlijk nog nooit van hun goudgele gerstennatje geproefd. In de lokale supermarkt zat een magazine in het krat gevouwen: “Nationale voetbalgids”. Een uitgave van het voetbalmagazine ELF voetbal, aangeboden door Jupiler. Een voorbeschouwing op het Eredivisie- en Jupiler League-seizoen 2009-2010. Ook de clubs in de Eredivisie voor vrouwen passeren de revue.

 

Met een flesje Belgisch bier nam ik op vrijdagavond plaats op de bank om de live-wedstrijd te kijken. Door het flipperkastvoetbal en de weinige uitgespeelde kansen in de wedstrijd pakte ik ook de gids op het nieuwe voetbalseizoen van Elf er maar eens bij. Een leuke en voldoende informerende uitgave, beter dan de versie van Voetbal International. Ik schrok van de bezoekersaantallen bij de Jupiler League-clubs.

 

In het blad wordt een journalistieke benadering gekozen ten opzichte van de clubs. Toch spreekt ook de stem van het bedrijf met de voetbalslogan: “Supporters weten waarom” in de nationale voetbalgids door. Ik weet eigenlijk niet waarom. Eigenlijk ook wel. Niet waarom wel, maar wel waarom niet.

 

In een voorwoord als toelichting bij de Jupiler League schemert een nogal onrealistische marketinggedachte door. René Bergmans is sponsormanager bij Jupiler. Hij gelooft in de door Jupiler gedefinieerde groeidoelstellingen voor de Eerste Divisie. Door de ‘match of the week’ op vrijdagavond op RTL7 zal de aandacht naar verwachting flink stijgen.

 

Bergmans: “Kranten en andere media zullen er meer over gaan berichten. De bedoeling is dat de vrijdagavondwedstrijd een begrip wordt.

 

Ondanks dat feitelijk al jaren een zeer consistente groep van zo’n 300.000 tv-supporters de live-wedstrijden interessant vindt, verwacht Jupiler dat er toch voldoende potentie tot groei is. Jammer alleen, dat de Belgische brouwer als concrete maatregelen enkel gerommel in de marge presenteert.

 

 

 

 

De plannen (!) …

 

 

Jupiler gelooft in het nadruk leggen op en extra belichten van de opkomsthymnes, waarbij het bedrijf clubs wil ondersteunen bij het maken van een keuze voor een muziekstuk. Verder worden speciale animatieteams ingezet, die “supporters schminken en/of optredens verzorgen”.

 

Harde kernen bij clubs zullen natuurlijk onmiddellijk groeien als kool en bevestigd worden in hun loyaliteit als ze de kans krijgen zich elke week te laten voorzien van een leuke zwarte Mickey Mouse-neus en bijpassende snorharen. Gezellige clowntjes en tijgers en leeuwen zullen samen zorgen voor een sfeer die van het scherm afspat.

 

Misschien dat ik er in geloof nadat ik me heb volgegoten met de inhoud van het hele krat Jupiler.

 

Terug naar de tekentafel, jongens.

 

Grappig is ook, dat bij de Eredivisieclubs de clubgegevens in een lijst met cijfers worden aangevoerd door de statistieken stadioncapaciteit en gemiddeld aantal bezoekers per wedstrijd in het magazine van ELF, aangeboden door Jupiler. Zo zie je direct in hoeverre het stadion gevuld is bij wedstrijden.

 

De grap zit hem erin, dat bij de Jupiler League voor een ander stramien is gekozen. Nog steeds wordt de stadioncapaciteit als eerste gepresenteerd bij de cijfermatige gegevens, maar ditmaal wordt het echte aantal bezoekende supporters verder naar beneden verstopt in de lijst met cijfers.

 

Geheel in lijn met het marketingbeleid worden nu titel en uitvoerende artiest meer belicht. Het gemaakte positivisme zit er stevig in bij de Belgische brouwer. Voordat het treurigmakende aantal geïnteresseerden op de tribune wordt genoemd komt zelfs eerst nog de naam van de stadionspeaker aan bod.

 

De ratio toeschouwers/capaciteit is het meest schrijnend bij Fortuna Sittard: 12.500 plaatsen, 3.000 bezoekers, met “Zitterd Allein” van Jo Erens knalhard door de speakers.

 

Meest treurige club is FC Omniworld uit het even treurige Almere, met gemiddeld een kleine 1400 treurige bezoekers. Verder zien we in de Jupiler League-stadions op troosteloze industrieterreinen (RBC Roosendaal) en clubs die beter niet promoveren vanwege een “betaald voetbal-onwaardig” complex (Telstar). En natuurlijk al de clubs, die financieel gezien geen Eredivisie-salarissen meer kunnen betalen (alle clubs behalve Cambuur). Promoveren ze, dan weten ze dat hun kop er direct weer af gaat op het hogere niveau. Zie RKC Waalwijk dit Eredivisie-seizoen.

 

 

Het gat met de Eredivisie wordt almaar groter

 

 

De realiteit van gesteldheid van de Jupiler League is dat het gat met de Eredivisie als het gaat om het niveau van het voetbal, aandacht van het publiek en beschikbare financiële middelen lachwekkend is te noemen.

 

Waar de gemiddelde Eredivisie-speler makkelijk meer dan 4 ton laat bijschrijven op zijn bankrekening, is het gemiddelde jaarsalaris in de Jupiler League met moeite modaal te noemen. Spelers richten hun leven volledig in ten behoeve van hun sport en moeten het dan doen met 30.000 euro. Als ze geluk hebben. Een jonge speler vangt een minimumloon onder de 23 jaar: een krappe 900 euro per maand. Natuurlijk zijn er gezinnen, die van hetzelfde bedrag rond moeten komen, maar de verschillen tussen de beide voetbalniveau’s zijn duidelijk zichtbaar.

 

Door de financiële crisis zijn dit jaar een groot aantal spelers werkeloos gebleven. De clubs snijden in de selecties en salarisstructuren. FC Emmen liet vorig jaar maar liefst 18 spelers gaan. Tot op de dag van vandaag zijn selecties nog onderbezet gebleken, waarmee ze niet voldoen aan de eis van minstens 17 contractvoetballers per club. Ze moeten dan nog spelers tekenen voor een gestelde deadline. Ondertussen delen ze gemakkelijk nietszeggende proefcontracten uit aan een aantal spelers, om slechts een enkeling daadwerkelijk in dienst te nemen.

 

Jonge spelers willen profvoetballer blijven en accepteren tijdelijke contracten, die het makkelijk maken ze weer te dumpen vanwege de kosten of bijvoorbeeld blessures. Clubs moeten ook wel. FC Dordrecht werkt bijvoorbeeld met een spelersbudget van in totaal 625.000 euro. Rasmus Lindgren zit op de bank of tribune bij Ajax en verdient in zijn eentje al een miljoen. Clubs in de Eerste Divisie vragen jonge spelers hun uitkeringsrecht op te gebruiken, met een contract in het vooruitzicht. Maar wanneer het UWV stopt met betalen worden zij plotseling gedumpt.

 

Een Eredivisieclub zet gemiddeld 32 miljoen euro om, schrijft Rob Hartog in een artikel voor het AD. Een Premier League-club doet gemiddeld 114 miljoen, gevolgd door Duitsland, Spanje en Italië, die zeer evenwichtig gemiddeld zo’n 75 miljoen omzetten. De Eredivisie blijft landen als Turkije, Schotland (22 miljoen) en Portugal (17 miljoen) voor. De Eredvisie is dus vrij gezond te noemen, concludeeerde de KNVB die onderzoek deed. Tegelijkertijd houdt men in Zeist 10 Jupiler League-clubs onder curatele. Dit omdat de inkomsten ver achterblijven bij de uitgaven. Fortuna Sittard vocht voor aanvang van het seizoen tot aan de laatste dag voor het recht op deelname.

 

Nog een vergelijking gemaakt door KNVB Expertise, het kenniscentrum van de voetbalbond: een Eredivisiewedstrijd trekt gemiddeld 19.000 toeschouwers, een wedstrijd in de Jupiler League slechts 3.000.

 

Gek genoeg zijn clubs in de Jupiler League ook slechts voor een klein deel van hun begroting afhankelijk van het verschijnen van de fans bij wedstrijden. De clubs verdienen slechts 8% van hun inkomsten aan de toeschouwers. Sponsorinkomsten brengen zo’n 32 miljoen in het laatje en tv-inkomsten zo’n 12 miljoen.

 

Maar tegelijkertijd is de onafhankelijkheid van de inkomsten van gelden ingebracht door de toeschouwers ook een zwakte. Sponsorinkomsten staan door de financiële crisis onder druk en naar mate toeschouwersaantallen dalen, dalen naar verloop van tijd ook sponsorinkomsten. De inkomsten aan tv-gelden zijn afhankelijk van een contract over enkele jaren en de aandacht van televisiestations voor de Jupiler League is niet erg consistent gebleken. Ook de clubs in/uit de topklasse zullen aandacht wegsnoepen met hun levendige streekderby’s.

 

SBS wilde eerder dan RTL de Jupiler-competitie een boost geven door deze prominent onder de aandacht te brengen in haar programmering. Later zag de omroep er ook weer vanaf. RTL probeert het nu, maar de samenvattingen worden gepresenteerd in het programma van Johan Derksen, die geen gelegenheid voorbij laat gaan om de competitie de grond in te boren. En terecht, want een wedstrijd is een lange zit in de Jupiler League.

 

De transferperiode is nu afgelopen. Er zijn nog wel werkeloze spelers op de markt. Maar de Eredivisie- en Jupiler League-clubs hielden zich rustig. Ze gaven beduidend minder geld uit aan nieuwe spelers. Overal worden de klappen van de financiële crisis gevoeld. Enkel Heerenveen, FC Twente en AZ hebben een solide financieel fundament en beschikken over eigen vermogen van enige betekenis. Alle andere clubs hebben het moeilijk.

 

De traditionele topclubs in de Eredivisie staan zelfs zwaar onder druk. Ajax kent een duur salarishuis, net als Feyenoord. Bovendien gaven de Amsterdammers vorig seizoen een exorbitant bedrag uit voor nieuwe spelers, die niet goed rendeerden. Net als PSV. Dit jaar haalde men in Eindhoven Engelaar en Ooijer voor een goede prijs, maar de 15 miljoen van vorig jaar heeft weinig invloed gehad op de resultaten. De 30 miljoen van Ajax zelfs nog minder. En Feyenoord treft al betalingsregelingen met haar eigen spelers.

 

 

 

 

De topklasse voor amateurclubs komt eraan

 

 

Spelers in de top van de amateurcompetities krijgen goede vergoedingen en nemen vaak deel aan de reguliere economie, naast hun voetbalbestaan. Bovendien leven ze onder een veel minder strict regime: ze wonen vaak in de buurt van hun club en kunnen op zondagochtend nog eens half brak van de alcohol van de vorige nacht komen opdagen. Ik pleit niet voor het ondersteunen van de Jupiler League-clubs op het financiële vlak.

 

Wat we zien is niets meer dan een natuurlijke ontwikkeling. Nederland is een klein land en het blijkt al jaren dat slechts een beperkt aantal clubs een trouwe en grote fanbase heeft weten op te bouwen.

 

De Jupiler League zal over een aantal jaar wel overgenomen worden door een aantal sterke ‘amateurclubs’, na het introduceren van de topcompetitie voor de amateurs. Ik verwacht dat ze met name het bekertoernooi en de Jupiler League kunnen opfleuren. In de bekercompetitie kan een sterk collectief aan spelers uit een kleine plaats met een fanatieke aanhang het op Engelse wijze de topclubs moeilijk maken. In de Jupiler League zullen de streekderby’s van rivaliserende ‘amateurclubs’ voor extra spanning en beleving zorgen. De Jupiler League is nu al een liga voor semi-profs en ze zal alleen nog maar verder in deze richting bewegen.

 

Hopelijk blijven traditioneel sterke ‘voetbalmerken’ als GoAhead Eagles, SC Cambuur, de Graafschap, Excelsior, Volendam, Veendam, Melvin Platje en MVV gewoon bestaan.

 

Aangevuld met IJsselmeervogels, Spakenburg, Lisse, Katwijk en de hele reutemeteut.

 

Oh ja, WKE moet er ook zeker in! Bikkelen!

 

 

 

 

 

 

Bronnen:

 

AD, Rob Hartog – “Rapport: Eredivisie kerngezond” (28-04-2009).

ELF voetbal: Nationale voetbalgids 2009-1010, Mike Boeschoten – “Wedstrijd moet begrip worden” (augustus 2009).

 

 

Foto’s:

 

Enge gezichten - Iselinge.nl, Oranjefan – Stichtinglivelife.nl, Clown – ScrapeTV.com.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Reageer op dit artikel, geef uw mening!

 

Meer van deze schrijver