Bijval voor Scheringa

Weg met de buitenspelregel in het voetbal!

Door GERSON HEIDINGA, TobSport.nl

Gepost op: 20-01-2009.

Deze maand was weer de tijd voor de traditionele nieuwjaarsrecepties bij de meeste clubs in het betaald voetbal. In Alkmaar voerde Dirk Scheringa ditmaal eens het woord en hij nam van de gelegenheid gebruik om eens flink tegen de schenen van het conservatieve voetbalwereldje te schoppen. Natuurlijk wel in de uiterst bescheiden bewoordingen die we van hem gewend zijn. In de Kees Kist-lounge sprak hij namens het complete ‘team AZ’. Dirk pleitte voor het afschaffen van de leeftijdsgrens voor arbiters, het toepassen van elektronische hulpmiddelen bij arbitrage, maar ook: het afschaffen van de buitenspelregel.

Marcel van der Kraan van het AD tekende de volgende quote op uit zijn mond: “Wel of geen 10 cm buitenspel. In het stadion denk je dat de scheidsrechter het goed ziet, maar ’s avonds krijg je bij Studio Sport weer te zien dat het andersom was. Daar moeten we echt een keer vanaf “. Dirk’s uitspraken werden de volgende dag breed uitgemeten in alle traditionele media. Die natuurlijk direct op de gebruikelijke ‘creatieve’ wijze de man in het keurslijf van de onwetende geldschieter plaatsten. Hij moest en zou afgeserveerd worden. Naar de bodem met die man. Als een ‘duikboot’, à la Van Seumeren. Nu eens niet voor vermeende financiele malpraktijken, maar omdat hij het waagt zich op technisch vlak uit te laten over de sport waar hij zoveel (van andermans) geld in stopt.

Hoongelach viel hem ten deel.

In de aflevering van Studio Voetbal van 18 januari j.l. viel alleen Youri Mulder Scheringa bij toen het onderwerp ter sprake kwam. Hugo Borst en Hans Kraay sr. zien niets in het afschaffen van de regel. De invloedrijke analyticus Johan Derksen was al eerder te gast in De Wereld Draait Door en vermoedde dat de bubbels van de champagne de AZ-preses naar het hoofd gestegen waren. En bovendien, moet die man zich niet gewoon met zijn bankzaken bezighouden? Buitenspel is volgens Derksen onlosmakelijk verbonden met de essentie van het voetbal. Al jaren beroept Derksen zich op enkele jeugdwedstrijden, die als proef zonder buitenspel werden gespeeld…

De wedstrijden waren er volgens het publiek niet leuker op geworden. Spitsen bleven hangen in de 16-meter en het veld werd te lang. Tegenwoordig wordt de buitenspelregel toegepast vanaf de D-jeugd. Scheringa sprak op de receptie zoals gezegd namens ‘team AZ’. Coach Louis van Gaal was zijn voorzitter al voor met zijn opmerkingen. In 2004 zei Van Gaal het volgende: “De buitenspelregel is te ingewikkeld en moet afgeschaft worden. Het meest complicerend is de nieuwste regel, waarbij spelers niet strafbaar buitenspel staan. Het aanvallend voetbal van de teams wordt doodgemaakt, dit omdat teams niet meer op buitenspel durven te voetballen. Als de regel wordt afgeschaft wordt het veld groter en wordt het makkelijker om te voetballen.”

De hoogste tijd om deze onmogelijke regel te schrappen.

Een onmogelijke regel, omdat het per definitie onmogelijk is voor een grensrechter om twee verschillende, soms ver uiteenliggende plaatsen op het veld op hetzelfde moment in het gezichtsveld te hebben. Grensrechters staan vaak op lijn met de voorste aanvaller en zien het moment van passen of de beweging van de aanvaller niet op het moment suprème. Daarbij komt nog eens dat de beslissing wel of geen buitenspel de verantwoordelijkheid is van de scheidsrechter. En met 20 veldspelers wil er nog wel eens een speler de arbitrage het zicht op een situatie ontnemen. Het snelle spel en de kleine ruimtes van tegenwoordig dragen ook niet echt bij aan een gedegen inschatting door de assistent-scheidsrechters.

Het belang van het onterecht fluiten voor buitenspel is groot. De Belgische professor Werner Helsen analyseerde het WK 2002 en becijferde dat 26% van de buitenspelgevallen onterecht werd afgefloten. In 4,3% van de gevallen werd een goede goal direct afgekeurd. Helsen concludeerde dat het zicht van de assistent niet eens het grootste probleem was. Het feit, dat een bewegend voorwerp in de regel verder weg wordt waargenomen dan het in werkelijkheid is, nekte de assistenten nog het meest. Helsen stelt dat een assistent de meeste terechte beslissingen neemt als hij kijkt naar de eerste aanvaller en luistert naar het spelen van de bal. Niet echt de ideale techniek voor een rumoerig stadion natuurlijk…

Niet afschaffen? Dan tenminste videobeelden toepassen!

Videobeelden kunnen zorgen voor eerlijkere uitslagen in het voetbal. Geen buitenspelgoals meer, geen was-die-bal-nu-wel-of-niet-over-de-lijn-discussies, geen onterechte penalty’s. Die zaken horen juist bij de charme van het voetbal zegt u? U als midvoor van FC Bal op het Dak kunt dat zeggen natuurlijk. Maar het professionele voetbal van tegenwoordig is een volwaardige bedrijfstak, met een groot economisch belang voor steden en zelfs landen. En bovendien, elke onvolkomenheid in de spelregels van een sport druist in tegen het principe van het op de meest eerlijke manier mogelijk meten van de krachten met de tegenstander. Onprofessionele zaken tolereren is niet per definitie charmant. Van Basten zei het al. Onze arbiters vragen erom. Tim Vos van Spotlighteffect stelt dat de buitenspelregel eenvoudig objectief en met een minimale foutmarge te beoordelen is als er videobeelden toegepast worden.

Vos analyseerde het afgelopen EK en geeft aan dat het belang van het beter toepassen van de buitenspelregel ligt “in de miljoenen euro’s die omgaan in het voetbal, die invloed hebben op de economieën van deelnemende landen.” Naderhand heeft hij het over 6 catastrofale arbitraire beslissingen op het EK 2008, die veel invloed hebben gehad op het verloop van het toernooi. Naast de standaard toegepaste herhalingen zouden teams een bepaald aantal videomomenten op aanvraag kunnen krijgen, waarin ze de arbitrage kunnen controleren. Zoals de ‘Hawk Eye’ in het tennis. Om het aantal dode spelmomenten te beperken, zouden dan de regels als het gaat om overtredingen weer voor de volle 100% afgedwongen moeten worden. Volgens het boekje. Zuivere speeltijd wordt toegepast. Elke overtreding is een persoonlijke fout, geel telt voor twee fouten, rood is direct exit, net als 5 fouten. Dan is het afgelopen met het shirtje trekken bij corners, de slimme overtreding om een mooie aanval te onderbreken of het tijdrekken…

Terwijl andere sporten continu vernieuwen blijft het voetbal steken in oude gewoonten.

Het volleyball paste zijn scoretelling en daardoor het hele spel aan. Het basketball schuift met haar driepuntlijn. Ook bij hockey veranderden veel spelbepalende zaken. Hockey is tactisch gezien goed vergelijkbaar met voetbal. Hockey schafte al in 1996 de buitenspelregel af, na de regel al jaren ‘uitgekleed’ te hebben. Na enkele vreemde uitslagen in het begin (*) leerden spelers goed om te gaan met de extra ruimte en werd het spel aantrekkelijker. Marc Lammers is hockeycoach en hij zag het hockey leuker worden. Aanvallende intenties werden meer beloond en combinatiespel, techniek en toch ook de lange bal floreerden. Tijdstraffen werden ingevoerd. Teams mogen onbeperkt wisselen. Hierdoor versnelde het tempo van de wedstrijd. Er kwam meer spektakel en de coach kreeg meer invloed om zijn gameplan af te dwingen. Hij kan immers doorlopend spelers instrueren en het veld in sturen. Het publiek is tevreden. En de spelers ook.

(*) 1-12-1996 : Amsterdam – EHV 10 – 0, een voorbeeld van het sterk toegenomen doelgemiddelde in de mannenhoofdklasse dat eerste jaar zonder buitenspel. Uiteindelijk kwam het allemaal goed.

Bijval van de man-in-charge bij Ajax.

Marco van Basten pleitte al in 2002 in Hard Gras en later bij de UEFA voor enkele spel- en spelregelwijzigingen, waaronder het afschaffen van de buitenspelregel. En als dat dan niet kon, dan tenminste videobeelden toepassen bij het beoordelen van buitenspel. Hij kreeg weinig gehoor. Van Basten had nog meer ideeën weet Joop Niezen te melden op de site van de Stichting Nederlandse Sportpers. Zoals het invoeren van 2 x 35 minuten zuivere speeltijd. Time-outs en tijdstraffen. Maar ook competities met minder teams en minder spelers per club. De allesbepalende FIFA moet er voorlopig nog niets van hebben. Ze verbood al eens een proefwedstrijd in Groningen. Het Dagblad van het Noorden wilde in 2002 een voetbalwedstrijd zonder buitenspel organiseren. De spelregelcommissie van de FIFA stak er een stokje voor, zegt NRC Handelsblad, zonder een motivatie te geven over het hoe en waarom van de afwijzing…

De FIFA neemt de verwarring op de koop toe. En komt weer met dooddoeners als “de charme van het spel”. Op het EK 2008 scoorde Ruud van Nistelrooy 1-0 tegen Italië. Christian Panucci lag op het moment van zijn balaanname achter de doellijn. De regels zeggen dat hij op dat moment nog deelnam aan het spel en dat Van-the-Man daarom niet buitenspel stond. Toch bleven de analisten van de BBC in Match of the Day van mening dat het buitenspel was. Zwaargewichten als Lee Dixon, Alan Shearer en dé analist Alan Hansen weigerden gewoonweg de regel te accepteren. Zoals eerder aangehaald heeft ook Van Gaal moeite met de rechtvaardigheid van de regel. Die natuurlijk ook ingesteld is om te voorkomen dat aanvallers kramp veinzen en het veld uitstappen, waarna een kompaan gewoon nog kan scoren.

Wie weet het beter dan een hockeyende voetballer?

De eerder in dit artikel aangehaalde Joop Niezen is van jongs af aan voetballer, maar trainde ook hockeyteams. Hij weet dat er nooit serieus getest is met het spelen zonder buitenspel in het profvoetbal. En zeker niet gedurende een hele competitie, zodat er tactische gewenning en verbetering kan optreden. In 1968 speelden AZ en Ajax in De Meer op verzoek van KRO’s Brandpunt een wedstrijd zonder buitenspel en met een intrap in plaats van een inworp.

Volgens Niezen “was er na afloop weinig bijval voor het offside-experiment, maar zag men de intrap wel zitten”. Niezen vergelijkt met de hockeywereld en verwacht op lange termijn wel positieve effecten. Hij verwacht dat het veld ‘langer’ wordt, waardoor er meer tijd en ruimte zullen zijn voor de opbouw, combineren en individuele acties, afgewisseld met de lange bal. Er zal meer verdedigd worden met mandekking in plaats van zonedekking en er zijn mogelijkheden voor innovatieve tactieken en technieken. Maar zowel spelers als publiek zullen in het begin tijd moeten nemen om te wennen aan de nieuwe situatie.

Schaf buitenspel af: maak een einde aan discussie en agressie in het amateurvoetbal.

Zonder discutabele buitenspelmomenten in amateurwedstrijden met een grensrechter van de thuisspelende club geraken er jaarlijks zeker een groter aantal arbiters zonder kleerscheuren veilig thuis bij moeder-de-vrouw. Eredivisie-scheidsrechter Ruud Bossen stelt op de site van de KNVB, dat de regel in het amateurvoetbal het best afgeschaft kan worden om agressie te voorkomen. Met het afschaffen wordt de invloed van oneerlijke of onkundige clubgrensrechters teniet gedaan.

Ook de eeuwige trauma’s worden voorkomen bij het afschaffen van buitenspel. Vraag Frans Adelaar maar eens over z’n finalewedstrijd met Utrecht tegen Ajax om de KNVB-beker. Een oneerlijke verliespartij slijt nooit uit de herinnering. Vraag hockeyspeelster Fatima Moreira de Melo en ze roept: “Voetbal doet niks. Die sport staat volledig stil. Schaf buitenspel af en het wordt leuk. Maar dan moeten die jongens hard rennen. En dat kunnen ze niet. Waarom houden ze zo vast aan de buitenspelregel? Het geeft alleen maar problemen”… [Uit een interview van Sportweek met de 286-voudig international].

Ook al wil de FIFA er niet aan, Belgen denken diep na over buitenspel…

Wim Heidbuchel weet dat de geschiedenis van de buitenspelregel “teruggaat tot het begin van de 19^e eeuw. Een constante daarin is dat ze in de loop der jaren steeds minder strict is geworden”. Hij geeft aan dat de verdedigers, die voor de eerste aanvaller moesten staan steeds in aantal afnamen en dat ‘op gelijke hoogte staan’ en ‘niet deelnemen aan het spel’ niet voorkwamen in het spelregelboekje. Voor Heidbuchel “ligt het in de lijn van de ontwikkeling, dat de buitenspelregel verdwijnt en dat dan de positieve elementen van het pleintjesvoetbal meer zullen opduiken in het veldvoetbal”.

Een andere Belg, ingenieur Antoon Soetens heeft een groot aantal totaal verschillende patenten op zijn naam staan. Naast wetenschappelijke zaken interesseert het voetbal hem. De niet-te-arbitreren buitenspelregel irriteert hem mateloos. Hij spreekt op zijn website over de onmogelijke opdracht die de assistent-scheidsrechter voor zijn kiezen krijgt, waardoor zijn beslissingen de wedstrijd manipuleren. Ingenieur Soetens zegt dat het onmogelijk is voor de assistent “om tegelijkertijd het moment te bepalen wanneer een speler in buitenspelpositie staat en wanneer de bal aangeraakt of gespeeld wordt, helemaal wanneer de bal afgeschermd wordt”.

Een Belgische wetenschapper op oorlogspad met een offside-system…

Scheikundig ingenieur Soetens gaat verder. Hij stelt dat de assistent “handelt in strijd met de Burgerlijke Rechten”. Wanneer hem het zicht op de bal ontbreekt, meldt hij dit niet aan de hoofdverantwoordelijke, de scheidsrechter. Hij neemt een beslissing op gevoel en berokkent zo schade. Soetens heeft een assistent zo ver gekregen zijn verhaal per brief te bevestigen. Soetens vindt verder dat de scheidsrechter op deze manier nooit de volledige verantwoordelijkheid over de wedstrijd mag krijgen. Hij neemt de frauduleuze beslissingen van de assistenten simpelweg over.

“De FIFA is in gebreke gesteld in 2005, maar onderneemt geen actie”, zegt Soetens. Hij legt de bal ook in eerste instantie bij de voetbalfederaties van de afzonderlijke landen, die de velden bezitten en de regels toepassen. De Belgische dienst voor fraude, OLAF en leden van de Europese Commissie steunen de ingenieur in zijn verhaal. Soetens geeft aan, dat de Nederlandse “KNVB meerdere malen in gebreke werd gesteld, maar weigert maatregelen te treffen.” Soetens was wetenschapper genoeg om niet bij de pakken neer te gaan zitten. Al in 2002 testte hij in Spanje zijn gepatenteerde ‘offside-system’, waarbij twee assistenten per helft worden uitgerust met een zender. Zij drukken op een knop op het moment van aanspelen, respectievelijk het moment van staan in buitenspelpositie. Wie het eerst drukt bepaalt de waarheid.

Cruijff blaft terug vanaf Mauritius!

Zijne Koninklijke Hoogheid, ons aller J.C. hoorde de woorden van Scheringa over buitenspel op zijn vakantieadres op Mauritius. Hij weidde er een column aan. Cruijff heeft Scheringa hoog zitten, maar vindt dat hij met deze uitspraak “een stap te ver gaat”. Cruijff geeft aan “dat buitenspel in feite een aanvallende actie is. Neem Barcelona. Dat speelt momenteel wel het meest aantrekkelijke voetbal. Alleen heb je het dan wel over een speelstijl die niet zonder buitenspel kan. Omdat bij pressievoetbal het spelen op buitenspel essentieel is. Wordt die regel namelijk afgeschaft, dan kan je de laatste lijn verdedigers nooit meer zover doorschuiven als nu bij Barcelona het geval is. Je wordt dan gedwongen een man achter te houden, zodra de tegenstander z’n spits op jouw zestienmeter laat staan. Zo wordt het veld lang gehouden en is goed pressie spelen onmogelijk.” Cruijff’s mening staat hiermee haaks op die van Van Basten en Van Gaal. En we kregen al zo’n roomboter-gevoel bij dit drietal. Cruijff heeft natuurlijk gelijk met zijn opmerking dat pressievoetbal zonder de denkbeeldige vangrail van het buitenspel lastiger wordt.  Maar Cruijff concludeert ook min of meer dat pressievoetbal per definitie het hoogste goed in het voetbal. Bij goed draaiende teams kan het er inderdaad erg goed uitzien. Maar dat weegt niet op tegen de situaties die indruisen tegen de haast heilige principes van de sport op zich. Teams moeten zich kunnen meten, zonder beperkingen.

Voetballers zouden altijd uit moeten gaan van eigen kracht, eigen plan. Geen stapje zetten vanwege de buitenspelregel, maar een aanvaller ‘opvreten’, onder de zoden werken. Praat me niet over een mooi uitgevoerde buitenspelval. Ik wil een verdediger zien met een interceptie en een mooie pass om een aanvaller in stelling te brengen. Het is dinsdagavond. Feyenoord incasseerde deze avond in de eerste helft tegen Heerenveen in de Kuip in het bekertoernooi een lullige goal vanwege verkeerd ‘stappen’. Eigen schuld. Lucius zag collega Tiendalli over het hoofd, zette een extra pas naar voren en schonk daarmee Heerenveen een één-op-één-situatie met de keeper. Een voorbeeld van hoe het spelen op buitenspel jezelf in een enkele seconde kansloos kan maken. En het publiek een wrang gevoel geven. Want een aanvaller hoort te scoren op klasse, met een mooie beweging, zijn eigen verdienste. Niet door in het zadel geholpen te worden door een verkeerd uitgevoerde tactiek. Het past niet in de geest van het spel. Cruijff stelt dat het afschaffen van buitenspel slechte teams bevoordeelt, omdat die meer gewend zijn op de counter te spelen. Maar countervoetbal hoeft niet lelijk of minderwaardig te zijn. Zeker niet in combinatie met positievoetbal wanneer de eerste aanval afgeslagen wordt. En als je buitenspel afschaft wordt ook inderdaad het hele veld weer gebruikt, man tegen man, met passeerbewegingen, slimme combinaties en de specialisten voor de lange bal.

Spel als in de dagen van Cruijff en Michels: totaal-voetbal.

Het wedstrijdbeeld zonder buitenspel zou best wel eens kunnen gaan lijken op dat van het totaal-voetbal uit de jaren ’70. Met het overbruggen van grotere afstanden vertraagt het spel, zoals in de dagen van Van Hanegem en Cruijff. Natuurlijk gezien vanuit onze tijd, met het snelle spel van tegenwoordig. Trager dus, meer meters maken, of slimmer voetballen met de juiste steekballetjes. Tenzij je ongelimiteerd laat wisselen. Dan worden die extra meters met hetzelfde tempo als nu verslonden. Leuk voor de wedstrijd in het algemeen, maar wel verschrikkelijk in het voordeel van de rijke clubs met de grote en goede selecties. Spelers zullen flexibeler en multifunctioneler moeten worden. Ze moeten multi-inzetbaar zijn. Over het hele veld kunnen spelen. Een voorzet kunnen geven, maar ook een bal afpakken. Een voordeel voor technisch vaardigere spelers.

Kortom: Schaf buitenspel wereldwijd af en leer opnieuw voetballen en leer opnieuw voetbal te denken. De huidige kat-uit-de-boom-kijken-mentaliteit, de constante onderbrekingen bij overtredingen, het tijdrekken, collega’s een oor aannaaien, het verdedigende spel: zonder buitenspel kan niemand zich meer verschuilen. Er zal weer gevoetbald moeten worden. Vechten voor elke meter. Met creativiteit en volledige inzet. Zoals ooit bedoeld door de bedenkers van de sport. Ik wacht eigenlijk op de eerste entrepeneur of visionair die dit keer eens geen club koopt, maar een liga start. Met bijvoorbeeld een voetbalclub in elke Europese hoofdstad , à la de NFL in Europa. Met aangepaste spelregels ter entertainment van het publiek. Beconcurreer de FIFA! Monopolieposities zijn immers altijd de dood van de kans op succesvolle innovatie.

Een aantal mogelijke positieve veranderingen in het voetbal zouden kunnen zijn:

·          Het afschaffen van buitenspel

·          Zuivere speeltijd hanteren, blessuretijd afschaffen

·          Videobeelden toepassen bij het toekennen van goals

·          Een persoonlijke fouten-systeem als in het basketball introduceren, met behoud van gele en rode kaarten

·          Wisselen zonder het spel stil te leggen

·          Een tweede scheidsrechter in plaats van de grensrechters

·          Een aantal videomomenten aanvragen bij twijfel over arbitraire beslissingen

Bronnen:

Marclammers.nl, Marc Lammers – “Innovatie Hockey versus Voetbal” [2006].

AD.nl, Haniff Harharah – “BBC: Goal was wel buitenspel” [11-06-2008].

Nsp.nl, Joop Niezen – “Het gelijk en ongelijk van Marco van Basten” [15-05-2008].

Sportweek.nl : “Fatima Moreiro de Melo: ‘Voetbal gaat me een potje langzaam’ “ [06-11-2008].

Sportblog.prime.be, Wim Heidbuchel – “Buitenspel !?” [23-12-2008].

AD.nl, Marcel van der Kraan – “Scheringa gooit knuppel in hoenderhok” [13-01-2009].

NRC.nl – “Verbod op duel zonder buitenspel” [05-11-2002].

Offsidesystem.com, Antoon Soetens - “Voetbal: de verboden ontdekking…” [2003],

Offsidesystem.com, Antoon Soetens - “Euro 2008 Buitenspelregel” [2008].  

Spotlighteffect.nl, Tim Vos - “UEFA moet herhalingen spelsituaties niet verbieden” [16-06-2008].

KNVB.nl – “Discussie: de buitenspelregel” [08-02-2001].

Debalisnietrond.web-log.nl - “Kwart van buitenspelgevallen is geen buitenspel” [25-04-2006].

Voetbalzone.nl - “Van Gaal: ‘Buitenspelregel veel te ingewikkeld” [26-06-2004].

Cruijff.com, Johan Cruijff – “Het ongelijk van Scheringa” [19-01-2009]

Reageer op dit artikel in het forum

Meer van deze schrijver