De kredietcrisis in de topsportwereld

Profleagues en –clubs halen de broekriem aan

 

Door TobSport redactieteam, TobSport.nl

Gepost op: 16-03-2009.

 

 

Het nieuwe economische tijdperk vraagt om besef bij de topsporter, dat zijn vette bankrekening mogelijk wordt gemaakt door het publiek. Maar er is ook besef nodig bij het publiek, dat in tegenstelling tot populaire beeldvorming niet iedere topsporter zich zo makkelijk financieel vrijwaart voor het beoefenen van zijn sport. Sporters die actief zijn in de minder populaire (televisie-)sporten zullen het nog moeilijk krijgen wanneer sponsoren hun hand op de knip houden…

 

 

In dit artikel:

 

·          Zwaar financieel weer voor de clubs in de Nederlandse Eredivisie en Eerste Divisie voetbal.

·          De basketballbond NBA stelt een noodkrediet van 200 miljoen dollar beschikbaar voor clubs.

·          Teams in de Formule 1 gaan drastisch bezuinigen op de kosten en maken nieuwe afspraken.

·          Concurrenten op de golfbaan zijn blij met de terugkeer van Tiger Woods na een knieblessure.

 

De gevolgen van de financieringscrisis treffen ook de sportwereld

 

Als een niet onbelangrijk deel van de reguliere economie ontkomt ook de professionele sportwereld niet aan de huidige financiële malaise. Het lospeuteren van geld voor investeringen is erg moeilijk geworden. Consumenten en dus potentiële toeschouwers letten op de kleintjes en houden hun hand op de knip. Je zou bovendien kunnen zeggen, dat de spending-frenzy die reguliere kredietcrisis veroorzaakte ook al jaren standard-practice is in topsportland. Het vat is natuurlijk een keer leeg. De torenhoge spelerssalarissen in sommige sporten wegen op dit moment niet meer op tegen de inkomsten uit reclame, de verkoop van rechten en de omzet die behaald wordt op de betalende bezoekers.

 

In de reguliere economie leenden banken onverantwoord hoge bedragen uit, ontvingen topfunctionarissen torenhoge salarissen met bonusconstructies en werden bedrijven gesloopt door aandeelhouders, die volledig voor de korte-termijnwinst gingen. Nog een overeenkomst: in de topsportwereld krijgt een management van passanten in vele gevallen de vrije hand om een op de lange duur destructieve en geldverslindende korte-termijnstrategie te implementeren. De relatie tussen de problemen in de sportwereld en die in de ‘echte wereld’ is ook eenvoudig te verklaren. Inkomsten uit participatie van het bedrijfsleven en dure contracten voor uitzendrechten zijn onmisbaar om de mondiale concurrentieslag in de sport bij te houden.

 

Een tijdperk van bezuinigingen, maar ook… kansen!

 

Wereldleiders spraken over de verwachte problemen ten gevolge van de kredietcrisis en de daaropvolgende financieringscrisis van het huidige moment. Zij benadrukten niet slechts de offers die we zullen moeten brengen, maar ook de kansen die we gaan krijgen. Kansen om een nieuwe economie te realiseren. Een sustainable-economy, gericht op duurzaamheid. Maar ook een economie gedreven door het opbouwen en vermarkten van kennis en het investeren in innovatie. In de wereld van de professionele sport zal dezelfde wind waaien. Het vet wordt eraf gesneden in de budgetten in diverse sporten, waardoor we uiteindelijk een financieel gezondere, meer innovatie en meer realistische sportwereld terug krijgen.

 

Er zullen sportorganisaties en clubs verdwijnen en budgetten en salarissen zullen dalen. Er zal waarschijnlijk een verdere professionaliseringsslag optreden in het budgetteren van sporten. Onzinnige kostenposten zullen verdwijnen. Schuldenlasten zullen teruggebracht moeten worden om massale faillissementen te voorkomen. Bij lege plekken in de stadions zal de entreeprijs dalen en spelers, trainers en personeelsleden van clubs zullen deze ontwikkeling in hun geldbuidel voelen. Hierdoor kunnen in diverse sporten ook nieuwe machtsverhoudingen ontstaan tussen het publiek, de media, sportliga’s, clubs en trainers en spelers. Het kan zelfs zo ver gaan, dat complete evenementen afgelast worden.

 

En niet de minste. Zo werd deze week het WK Paaldansen afgelast wegens een financieringsprobleem. Een sponsor kwam door de crisis niet op tijd over de brug. Gelukkig springt Natasja Jansen van paaldansschool Chalans nog enigszins in de bres voor het smachtende publiek en voor 12 deelneemsters, die in een kleinere zaal hun kunsten mogen vertonen. Het officiële WK wordt gewoon volgend jaar weer gehouden. Een ondenkbare situatie in meer professionele sporten. Waar de actoren echter op beduidend minder sympathie mogen rekenen. Het publiek stoort zich al jaren aan de in hun ogen te hoge spelerssalarissen die betaald worden in veel sporten. Ze ergeren zich aan clubs die schijnbaar zonder gevolg torenhoge schulden mogen maken, terwijl de eigen inboedel te koop moet worden aangeboden via veilingsites.

 

Ze zouden wel eens kunnen besluiten om het stadion voortaan (meer en meer) links te laten liggen. Volledig bewust van deze gedachte klaag je als sporter niet als je tegenwoordig in een Volkswagen Passat rijdt in plaats van die Mercedes of BMW. Het nieuwe economische tijdperk vraagt om besef bij de topsporter, dat zijn vette bankrekening mogelijk wordt gemaakt door het publiek. Maar er is ook besef nodig bij het publiek, dat niet iedere topsporter zich zo makkelijk financieel vrijwaart voor het beoefenen van zijn sport. Sporters die actief zijn in de minder populaire (tv-)topsporten zullen het nog moeilijk krijgen… 

 

Het begon allemaal in Amerika, bijvoorbeeld bij het basketball…

 

De crisis deed zich als eerste en vooral gelden in de Verenigde Staten. Ook de effecten van de krediet- en financieringscrisis op de professionele topsportwereld waren in dat land het eerst zichtbaar. Zo zag de NBA bezoekersaantallen al drastisch afnemen in verschillende steden en kwamen verschillende clubs in problemen als het gaat om het betalen van de spelers. De NBA kwam al snel met een bedrag van 200 miljoen dollar, beschikbaar als krediet voor noodlijdende clubs. Over niet al te lange tijd volgen periodieke besprekingen tussen de league en de spelersbond over arbeidsvoorwaarden. Tijdens deze besprekingen komt ook het salarisplafond aan bod. De clubs en de league stellen vanaf volgend seizoen het salarisplafond bij. Dat gaat drastisch dalen. De clubs mogen substantieel minder uitgeven aan spelerssalarissen. De league wil daarbovenop de belasting voor overschrijders verhogen. De spelers willen misschien geen geld inleveren. Dan dreigt een nieuwe lock-out… 

 

In 1999-2000 was de laatste keer dat spelers het (halve) seizoen platlegden, onder andere als protest tegen de verlaagde salary-cap. Op dit moment is al te zien dat er grote uitverkoop gehouden wordt door clubs in de NBA. Goede spelers worden bijna weggegeven, om maar niet aan salarisverplichtingen te hoeven voldoen. Dat heeft ervoor gezorgd, dat met name de slechtere teams nog verder uitgedund zijn geraakt als het gaat om het beschikbare spelerstalent. In februari eindigt traditiegetrouw de periode waarin spelers verhandeld mogen worden. Doorgaans wordt er vlak voor de deadline nog flink gehandeld. Dit jaar echter bleef het angstvallig stil. Geen trades met grote namen die clubs kampioen kunnen maken in de NBA-playoffs. Charley Rosen van Fox Sports is ex-profcoach en sportschrijver. Hij verwacht dat teams minder spelers zullen contracteren in totaliteit en slechts een paar goede spelers per team echt goed zullen betalen, aangevuld met minder getalenteerde, maar beter betaalbare spelers. Rosen verwacht dat daardoor het niveau van het spel in de NBA snel zal dalen.

 

Ook Nederlandse basketbalclubs voelen de financiële pijn…

 

In de Nederlandse basketbalwereld spelen dezelfde problemen, zij het in miniatuurformaat. De basketbalclub EclipseJet Amsterdam ziet zware tijden tegemoet. De club opereert met een jaarlijks budget van 3,5 miljoen euro. Ondanks de goede prestaties dit seizoen, zowel op nationaal als internationaal niveau. De Amsterdammers zijn doorgedrongen tot de laatste 8 (kwartfinale) van de EuroChallenge. Dankzij goed spel van Van Paassen en aanwinsten Greene en Harrison. Zakenman Roel Pieper is de meest bekende van drie hoofdinvesteerders in de club. Twee door hem gefinancierde bedrijven zijn hoofdsponsor: MyGuide en EclipseJet. MyGuide is al failliet en short-distance-jetbouwer EclipseJet is wanhopig op zoek naar geld.

 

André Venema van het AD weet dat spelers de afgelopen maanden al langer dan gebruikelijk moesten wachten op hun salaris. Pieper en zijn twee mede-investeerders staan nu nog borg voor de verliezen, maar willen dat niet blijven doen. Ze haalden vorig jaar ex-NBA-speler Orien Greene en veteraan CC Harrison en kochten zo kwaliteit voor veel geld. Ze kochten ook overwinningen: Coach Arek Shivek wist successen te behalen. Er zijn nu echter weer nieuwe financiers nodig, omdat ook de bezoekersaantallen zeer matig te noemen zijn. En zo dreigt steeds weer een continuïteitsprobleem. Sportieve successen worden niet blijvend financieel ondersteund, waardoor ook niet het maximale wordt gehaald uit media-exposure, het bouwen van een relatie met de fans en het structureel toevoegen van nieuw talent.

 

De geldverslindende Formule 1-machine denkt in mogelijkheden in zwaar weer…

 

In de wereld van het grote geld van de Formule 1 wordt gerept van een drastisch verlaagd standaardbudget voor de renstallen van 70 miljoen per jaar. Het team Honda stapte al uit de Formule 1 (en andere autosportklassen) vanwege de economisch zware tijden en zag zich genoodzaakt te verkopen aan de ex-Ferrari-man Ross Brawn. Zijn team Brawn GP zal met klantenmotoren van Mercedes gaan rijden. Ondertussen denkt Ferrari-topman en FOTA-woordvoerder Luca di Montezemolo in kansen en jubelt:  Dit is de eerste keer dat teams één front vormen en samen met een duidelijke toekomstvisie komen”. Hij kwam met deze uitspraak na een F1-conferentie in Geneve, waarin een gids voor de toekomst van de Formule 1 werd opgesteld, weet André Venema van het AD.

 

Di Montezemolo was duidelijk in zijn nopjes en bestempelde de dag van de conferentie als “een historische dag. Dankzij de eensgezindheid hebben we voor dit jaar al grote kostenreducties kunnen doorvoeren”. De tien renstallen van de Formule 1 verenigd in de FOTA kwamen overeen dat in 2010 een tweede pakket maatregelen van kracht wordt. In dat jaar zal ook een Amerikaans team toetreden tot de F1. Men wil een langere levensduur voor de motoren, goedkopere krachtbronnen en versnellingsbakken, inkrimping van het gebruik van windtunnels en een radicale kostenbeperking op het gebied van aërodynamica en het testen, vat Venema samen. Di Montezemolo denkt dat de Formule 1 alleen levensvatbaar blijft, indien er nu resoluut op kosten wordt bespaard. Met deze laatste verklaring komt hij tegemoet aan een verzoek in een brief van Max Mosley, voorzitter van de internationale autosportfederatie (FIA).

 

In de brief van begin januari eiste hij draconische bezuinigingsmaatregelen van de F1-renstallen. Met het volgende dreigement: kom zelf met voorstellen, of ik doe het. De FOTA luisterde. Maar men luisterde niet alleen naar de bobo’s, ook naar de fans. Het leuke is, dat er naast financiële bepalingen ook over het karakter van de Formule 1 werd gesproken. De renstallen verenigd in de FOTA enquêteerden hun fans en willen nu meer inhaalacties tijdens races, races worden korter, een ander puntensysteem (met meer punten voor de Grand Prix-winnaar) en punten voor bijvoorbeeld de snelste pitstop voor het constructeurskampioenschap. Wellicht wordt in een later stadium ook meer spektakel ingebracht tijdens de kwalificatiereeksen. In het FOTA-overleg verklaarden teams en fabrikanten tot 2012 actief te blijven in de Formule 1, met een gezamenlijk doel: het verbeteren van de show voor het publiek. Voor de laatste maal Di Montezemolo: “De economische crisis biedt kansen om de klasse verder te ontwikkelen”.

 

Met Tiger komen de dollars terug in het golf…

 

In de professionele golfwereld van de PGA Tour was men onlangs zeer blij met de rentree van Tiger Woods. Zelfs zijn meest hevige concurrenten. Tiger speelde zijn laatste course op 16 juni 2008 op het US Open. Direct daarna liet hij zijn linkerknie opereren. Met de terugkeer van Tiger keerde ook het commerciële circus dat hem vergezelt terug. Edwin Alblas van het AD weet dat de term “Tiger’s back” de gedrukte en gesproken sportmedia in Amerika beheerste de laatste week van februari. Nike speelde in op de publiciteit en nam een spotje op waarin de beste golfspelers van de wereld als winnaars worden getoond. Tot Tiger de kleedkamer betreedt en de vrolijkheid direct van de gezichten verdwijnt. Nummer twee van de wereld, Sergio Garcia bekijkt de terugkeer van de tijger gelukkig met een realistische blik: “We weten allemaal hoe goed hij is en wat hij voor onze sport betekent. We moeten blij zijn dat hij terug is”. 

 

Na 254 dagen absentie sloeg Tiger direct toe met een birdie op zijn eerste baan op het Matchplay Championship in Arizona. Dat hij juist daar zijn comeback plande is niet verwonderlijk. Het toernooi wordt gesponsord door één van Tigers privé-sponsoren. Alblas stelt dat ook golf te lijden heeft onder de financiële crisis. Veel toernooien in de VS worden financieel mogelijk gemaakt door sponsordollars van banken en de auto-industrie. De bazen van de PGA Tour, de organisatie waarin toernooiorganisatie en spelers zijn verendigd gaven al een duidelijk signaal af: topspelers zullen meer moeten doen om sponsoren tevreden te houden. Misschien een duidelijke boodschap aan Woods, die zo ongeveer het minste aantal toernooien van de topspelers speelt? Tiger die meer wedstrijden speelt, dat is toch een nachtmerrie voor de concurrentie? Phil Mickelson bekijkt het met de mentaliteit van een topsporter: “Met hem erbij wordt het ongetwijfeld moeilijker om toernooien te winnen, maar als je wel wint, is de voldoening groter”.

 

In de voetbalwereld waait eens de wind van het gezonde realisme…

 

In de wereld van het mondiale topvoetbal wil Roman Abramovitsj naar verluidt binnen afzienbare tijd van zijn speeltje Chelsea af vanwege de zware economische tijden. Ons aller Guus mag dit jaar voor een gage van 2 miljoen het elftal zich in de kijker doen spelen van een andere vermogende liefhebber. En wellicht blijft hij nog wat langer, zo valt deze week in Voetbal International te lezen. De club Manchester United lijkt in deze tijden juist een olie/geldbronnetje aangeboord te hebben. Onze traditionele top drie in het voetbal lijkt ook nog niet te hoeven wanhopen. Philips schijnt al jaren onder de streep aan PSV te verdienen en de Eindhovenaren kopen altijd weer slim in (met Lazovic als opvallende misser), Ajax sloot voor het barsten van de bom een prachtig contract met Aegon (en betaalde makkelijk 16 miljoen euro voor de schim van Miralem Sulejmani) en zelfs voor Feyenoord lijkt geld klaar te liggen om 21 miljoen euro schuld weg te werken en de club klaar te stomen voor een waardige entree van de nieuwe Kuip. De enige voorwaarde: wie betaalt, bepaalt. Volgend jaar draagt men de nieuwe naam van Fortis’ verzekeringstak op de borst: ASR. Maar het contract voor het sponsoren van het shirt vertegenwoordigt maar een beperkt deel van het totale aantal inkomstenbronnen in het voetbal.

 

De rest van de clubs in de Eredivisie en de Eerste Divisie gaan een zware tijd tegemoet. Enkele gezonde subtoppers met veel financieel vet en een loyale achterban uitgesloten. Voor alle clubs waren de inkomsten uit televisiecontracten al flink gedaald. Sponsoren en toeschouwers moeten nu met man en macht binnenboord gehouden worden. Faillissementen dreigen. Het kan snel gaan, zelfs bij de topclubs. Al zullen die niet zo snel omvallen. Feyenoord’s financiële man van het moment, Onno Jacobs, trok in het AD aan de bel om de noodlijdende financiële situatie van zijn club dit seizoen toe te lichten. Men mist dit jaar zo’n 3 miljoen euro om alle kosten te betalen, waaronder de spelerssalarissen. Lucratieve transfers bleven uit en wacht nog steeds op transfergeld uit Santander (via-via voor Ebi Smolarek). Feyenoord moest dus geld bijlenen. Ondertussen speelt Jacobs de zwarte piet richting ex-preses Jorien van den Herik, door de toenmalige schuldenlast van 35 miljoen en hoge rentebetalingen aan bedrijven van Van den Herik naar voren te halen. Ook zou deze buitenproportioneel hoge rentepercentages hebben bedongen op leningen aan Feyenoord via zijn eigen bedrijven.

 

Jorien van den Herik bijt terug en geeft ons zijn visie…

 

De weggejaagde Grote Kale Leider komt met winstcijfers uit rapporten van het accountantskantoor die verschillen van de vrij opvraagbare omzetgegevens van de Kamer van Koophandel, waaraan Jacobs refereert. Van den Herik was al weg toen de toenmalige jaarrekening werd opgemaakt. De rentepercentages op leningen zijn maximaal marktconform en in de periode van zijn voorzitterschip is er nooit afgelost zegt Van den Herik. In het jaar 2005/2006 werd er ondanks de 35 miljoen schuld winst geboekt op het lopend boekjaar becijfert Van den Herik. Hij kaatst de bal terug en beschuldigt juist de huidige directie van wanbeleid. De laatste jaren was er winst geboekt als het gaat om het terugdringen van de schuld, maar de cijfers liegen niet: de schuldenlast is verder opgelopen van 17 miljoen vorig jaar naar 21 miljoen dit jaar, becijfert Sjoerd Mossou van het AD.

 

Naast het gesmijt met cijfers en kengetallen komt Van den Herik nog met een uiterst realistische toekomstvisie. Uit zijn verklaring van 8 maart, ook in het AD: “Er wordt thans door Feyenoord aangegeven dat er sprake is van een groot negatief eigen vermogen. Daarnaast is ook de exploitatie verre van sluitend en is er sprake van een negatieve kasstroom. Dat moet op zich al grote zorgen baren, maar ook de gevolgen van de financiële crisis zullen ook in het voetbal steeds meer merkbaar worden en dus komt het vooral aan op de kwaliteit van de leiding met daarin naast de technische leiding een financieel expert die wel het métier kent, zowel nationaal als internationaal. Leiding die in staat moet zijn om met de nuchterheid van een ondernemer met de beschikbare geldmiddelen maximaal te presteren. In dat kader past geen regeling met de Belastingdienst zonder deze niet eerst aan de Wet te hebben getoetst.”

 

De Nederlandse Eerste Divisie kraakt in haar voegen…

 

In de Nederlandse Eerste Divisie voetbal (Jupiler League) dreigt een bloedbad plaats te vinden, waarin enkel de sterkste clubs zullen overleven. Het aantal clubs zal ingeperkt worden en mogelijk wordt ook het systeem van promotie/degradatie tussen professioneel en amateurvoetbal op den duur aangepast. Dan houden we een Eerste Divisie over met minder clubs, die kunnen degraderen naar semi-profcompetities. De Eerste Divisie liet het marktonderzoeksbureau Sport + Markt zeer recent een onderzoek doen naar de mogelijkheden van de markt voor de afzonderlijke clubs in de Eerste Divisie. Voetbal International kreeg het rapport in handen en schetst een zwart beeld voor veel clubs in de Eerste Divisie: de clubs zijn totaal niet berekend op de economische crisis. Alleen VVV Venlo heeft potentie voor de Eredivisie, de rest is verwikkeld in een strijd op leven en dood om een faillissement in de toekomst te vermijden.

 

KNVB-directeur Henk Kesler staat erom bekend dat hij al eerder in het aantal clubs wilde snijden en schetst een doemscenario voor kleinere clubs in het betaald voetbal: “Als je ziet hoe de clubs ervoor staan en wat er op ons afkomt hoef ik niemand te vertellen dat er grote problemen gaan onstaan. Als ik wist hoe zwaar de crisis zou worden, zou ik veel geld kunnen verdienen. Dat weet niemand. Maar dat er ingeleverd gaat worden staat vast”. Oudprof en voorzitter van de spelersvakbond VVCS Danny Hesp vreest voor honderden ontslagen onder voetballers en het omvallen van clubs in de nabije toekomst. Het marktonderzoeksrapport noemt 10 clubs die hun bestaansrecht als proforganisatie verloren zijn: AGOVV Apeldoorn, FC Omniworld, TOP Oss, Eindhoven, Telstar, Haarlem, Veendam, Emmen, Dordrecht en Fortuna Sittard.

 

Volgens VI is het geen vetpot meer om te spelen in de Jupiler League voor een aantal clubs: “De helft van de Eerste Divisie-clubs verdient in een heel jaar minder dan drie miljoen euro. VVV Venlo is de enige met een shirtsponsor die meer dan een half miljoen euro neertelt. FC Eindhoven, FC Emmen, TOP Oss, SC Cambuur-Leeuwarden en Telstar moeten het met bedragen doen van anderhalve ton of nog minder.” Geen vetpot dus. Platini verklaarde vanuit de UEFA deze week dat op termijn Belgie en Nederland een gezamenlijke competitie moeten volgen, om meer landen/regio’s aansluiting te laten houden bij de Europese top. Een dergelijk initiatief zou het spelpijl alleen maar verhogen en moet toegejuicht worden. Beter Groningen, Twente of Heerenveen tegen Anderlecht dan tegen Heracles. We zullen er internationaal meer gelouterde spelers voor terugkrijgen.

 

Bronnen:

 

FoxSports.com, Charley Rosen – “Why so little wheeling and dealing?”  (19-02-2009).

VI.nl – “Eerste Divisie maakt zich op voor ongekend slagveld” (02-03-2009).

AD, Sjoerd Mossou – “Krimpen aan de Maas” (07-03-2009),

                                      “Cijfergevecht Van den Herik en Feyenoord (10-03-2009).

AD, Edwin Alblas – “Tiger is terug, de gekte ook” (26-02-2009).

AD, André Venema – “EclipseJet bevestigt status tegen Samara” (04-03-2009),

                                       “Gesmijt met geld on Formule 1 is voorbij” (06-03-2009).

AD – “WK paaldansen afgelast wegens sponsorprobleem” (16-03-2009).

 

Foto’s:

 

Scanpix, Myphotoart/Nufoto.nl, RTLZ.nl, DePers.nl.

 

 

Reageer op dit artikel in het TobSport-forum

 

Meer van deze schrijver