9de Eredivisie-trainer weg dit seizoen

Van Basten gooit de handdoek in de ring

 

Door SIEMEN STAMSNIJDER, voor TobSport.nl

Gepost op: 06-05-2009.

 

 

De 11de Ajax-trainer in 12 jaar tijd verlaat voortijdig zijn post. De 44-jarige oud-bondscoach met de beste verlies-winstratio legt zijn functie als clubcoach per direct neer. Hij gaf vandaag een persconferentie. Assistent John van het Schip zal de laatste wedstrijd van het seizoen tegen Twente het team coachen. Marco van Basten vindt zijn eigen prestaties dit seizoen onder de maat en denkt niet geschikt te zijn om de functie van hoofdcoach voort te zetten. Of hij nog terugkeert als hoofdtrainer is onduidelijk. Van Basten wist dit seizoen enkel een startplaats te bemachtigen voor de Europa League, die volgend jaar van start gaat.

 

In Europees verband werd door Ajax dit seizoen redelijk gepresteerd (uitgeschakeld in de 8ste finale van het toernooi om de UEFA-cup uitgeschakeld door Marseille). In het toernooi om de KNVB-beker vloog Ajax er al vroeg uit. Door enkele grote nederlagen aan het einde van het seizoen en een te wisselvallig Ajax over het gehele seizoen kon FC Twente onbedreigd de tweede plaats in de Eredivisie veiligstellen. Op het geheime lijstje met namen van eventuele opvolgers van Van Basten staan natuurlijk namen als Frank Rijkaard en Co Adriaanse. Tijd voor Ajax om nu echt afscheid te nemen van het roemruchte verleden en een professionele en succesvolle voetbalorganisatie neer te zetten voor de toekomst.

 

De aanloop naar de val van Van Basten

 

Het sprookje begon zo mooi. Ajax moest weer de topclub worden, die het in het verleden was geweest. Sinds Louis van Gaal had alleen Ronald Koeman Ajax als trainer naar een nationale titel kunnen leiden. Fans werden ongeduldig en snakten wanhopig naar nieuw succes. De commissie Coronel kwam met een rapport met aanbevelingen gericht op de organisatie van de club Ajax. Al voor het verschijnen van het rapport was Marco van Basten als nieuwe hoofdtrainer gecontracteerd. In tegenspraak met de latere conclusies uit het rapport nam Van Basten zijn assistenten bij het Nederlands Elftal mee. De verloren zoon keerde terug op het oude nest begeleid door zijn spirituele mentor, de legendarische nummer 14. Die had tijdens een vergadering van de ledenraad iedereen verrast door toe te zeggen zich over de jeugdopleiding te ontfermen. Dat zorgde voor een euforische stemming onder de Ajax-fans, die zich voor het eerst sinds lange tijd weer eens met een optimistisch gevoel op het nieuwe seizoen gingen verheugen.

 

Over de onervarenheid van Van Basten als clubtrainer werd niet meer gesproken. Cruijff was er om toezicht te houden en te adviseren. Cruijff wilde de Ajax-opleiding op rigoreuze wijze moderniseren, maar Van Basten wilde niet meegaan in zijn plannen. Beledigd stapte Cruijff op en verdween naar Barcelona. De publieke opinie gaf Van Basten het voordeel van de twijfel, mede door het tanende imago van El Salvador in de media als nationale betweter. Cruijff had naar verluid alle jeugdtrainers direct willen vervangen, met alumni van de Cruijff University. Van Basten wilde oude strijdmakkers niet bij het grof vuil zetten en verwachtte mogelijk meer schade dan verbetering bij de door Cruijff voorgestelde revolutie. Van Basten had nu ongewild de alleenheerschappij over het technisch beleid bij Ajax. Naar verluid gaf hij bij binnenkomst nog een sneer naar voormalige bewindvoerders als John Jaakke over hun prestaties en zou hij wel even laten zien hoe het wel moest. Nu had hij dan de totale macht. Hij had er zijn handen vol aan. Na enige tijd werd Danny Blind losgeweekt bij Sparta voor de aan- en verkopen. In de media werd hij onterecht afgeschilderd als ‘het schoothondje van Van Basten’.

 

Van Basten verdient respect vanwege zijn moed

 

Hoe je ook denkt over de geschiktheid en de prestaties als trainer van het voetbalicoon bij zijn oude club, Van Basten verdient respect voor zijn openheid, realisme en eerlijkheid. Vaak neergezet als een koele persoonlijkheid die communicatieve vaardigheden mist, nam hij zonder angst meerdere malen de gelegenheid om boze supporters te overtuigen van zijn werkwijze. In de meeste gevallen stelde hij zich ook op pal achter zijn spelers, die dit seizoen het nodige hebben laten liggen. Hij pakte ze ook enkele keren hard aan. Na weer een zeperd. Die ‘mooiweervoetballers’. Bij het neerleggen van zijn functie verklaarde hij weinig verbetering te verwachten volgend seizoen en gaf hij aan zichzelf nog ongeschikt te vinden voor zijn functie. Een mate van eerlijkheid die je zelden aantreft in de voetballerij. Tijdens het seizoen gaf hij meerdere keren aan ‘nog bij te moeten leren op bepaalde vlakken’ en liet hij zich uitvoerig coachen door algemeen directeur Rik Van den Boog, die over een schat aan managementervaring beschikt. Ook in moeilijke tijden stond hij netjes de pers te woord, ook al was de kritiek soms van laag niveau en beneden de gordel geplaatst.

 

Ajax in het Eredivisie-seizoen 2008/2009: Wat ging er goed?

 

Van Basten wist Luis Suarez te inspireren het grootste deel van het seizoen een leidende rol in de aanval op zich te nemen. Het vertaalde zich uit in een groot aantal goals en assists. Onder zijn leiding debuteerden Eyong Enoh en Ismael Aisatti met veel succes op het middenveld in Ajax 1. Urby Emanuelson speelde zijn meest constante seizoen bij Ajax en was soms spelbepalend. Jan Vertonghen was een groot deel van het seizoen een belangrijke (wissel)speler. Thomas Vermaelen werd een degelijke en constante linksback. Toby Aldeweireld liet zien een talentvolle opbouwende verdediger te zijn. Gregory van der Wiel brak door als de vaste rechtsback. Leonardo toonde zich een snelle en onvoorspelbare supersub, de goud waard was in Europese wedstrijden.

 

Wat ging er mis?

 

Van Basten kocht Miralem Sulejmani voor een (te hoog) recordbedrag van Heerenveen, die vervolgens een schim van zichzelf was op het veld. Evander Sno was al bij binnenkomst een twijfelgevalletje en mag beschouwd worden als een miskoop (te weinig kwaliteit, slechte mentaliteit). Kennedy Bakircioglu werd vaste tribuneklant, tot Van Basten hem nodig had in Europees verband. Na kortstondig succes verdween hij weer uit het team. Kenneth Perez werd afgeschreven en mocht zich enkel nog melden bij het 2e elftal. Van Basten stuurde een ongekend aantal verschillende opstellingen het veld in. Ajax werd nooit een team. Bovendien bleek Van Basten tekort te komen als docent. En een docent is wat de jonge selectie nodig heeft. Van Basten gaf zelf toe dat zijn instructies soms niet aan leken te komen bij de spelers.

 

Zelfs de ervaren aankopen Oleguer en Wielaert hebben hun draai bij Ajax nog niet gevonden. De internationaal begeerde back Bruno Silva werd geslachtofferd om Van der Wiel progressie te laten boeken. Nederlands Elftal-keeper Maarten Stekelenburg verloor de concurrentiestrijd met Kenneth Vermeer, die daarna pardoes in een lelijke vormcrisis terecht kwam. Huntelaar-vervanger Cvitanich maakte voldoende goals, maar twijfel blijft over zijn kleine gestalte en zijn geschiktheid daardoor in het Europese topvoetbal. Sarpong en Anita hadden hun momenten op het middenveld, maar hebben ook de fysieke inbreng van de gemiddelde tuinkabouter.

 

De aanpak van Van Basten volgens zijn collega’s

 

Na twee recente grote nederlagen tegen PSV en Sparta, waarin het startbewijs voor de voorronde van de Champions League werd weggegeven werd een aantal collega-trainers gevraagd naar hun mening over de aanpak van Van Basten en de lastige positie waarin een hoofdtrainer bij Ajax zich bevindt. Het beeld van Ajax als slangenkuil, waarin vele invloedssferen heersen wordt tegenover de Telegraaf geschetst door Adrie Koster: “Het enige dat je kunt doen, is je blijven focussen op het voetbal en alle randverschijnselen proberen weg te houden. Want de spelers hebben ook last van de immense druk”. Ex-coach Ronald Koeman geeft hem daarin gelijk: “De meeste ogen zijn in Nederland nu eenmaal op Ajax gericht. Omdat alles onder een vergrootglas ligt, is het moeilijk om de rust te bewaren als het misgaat. Er zijn zoveel invloeden. En dan kun je zeggen dat je je daar niks van aantrekt. Maar dat is niet makkelijk.

 

Toch ziet Koeman ook tekortkomingen bij Van Basten: “We moeten wel reëel blijven en het is voor Ajax natuurlijk een teleurstellend jaar. Zeker als je ziet wat er is geinvesteerd om weer eens kampioen te worden. Dat dit niet lukt kan gebeuren, maar dat je ook geen tweede wordt, mag niet bij Ajax. Als ik zijn keuzes bekeek, dacht ik dat andere opties beter waren geweest. Hoe hij met Lindgren, Gabri en Vertonghen is omgegaan, leek me als buitenstaander niet slim. Net als het ‘keepersgeval’ Vermeer/Stekelenburg. Aan de andere kant werkt Marco elke dag met die jongens en er is geen trainer die niet zijn beste spelers opstelt. Als jonge trainer ben je niet in je eerste, tweede of vijfde jaar in alles volwassen.” De samenstelling van de technische staf zou niet Koeman’s keuze zijn geweest, schrijft Mike Verweij in de Telegraaf. Koeman: “Dat heeft Marco gedaan op basis van zijn tijd bij Oranje. Ik heb niet voor niets Tonny Bruins-Slot erbij gehaald. Hij heeft veel meer ervaring dan ik heb en kent de hele voetballerij.” Koeman is echter wel een voorstander van het aanblijven van Van Basten. Hij stelt dat de club standvastigheid nodig heeft om weer successen te kunnen boeken.

 

Tegenover de Telegraaf gaf voormalig coach Henk ten Cate aan: “Ajax leunt veel te veel op het verleden”. Henk ten Cate geeft aan dat probleem nummer 1 voor een Ajax-coach de gigantische mediadruk is. “Het is niet voor niks, dat spelers die bij FC Twente floreren, bij Ajax niet hun niveau halen. Maar er is meer. Het verloop is enorm. De selectie van Ajax is jong, niet gepokt en gemazeld. Net als de spelers een meerwaarde vormen, raak je ze kwijt en kun je opnieuw beginnen met weer jonge jongens. Dat is het lot van een club, die het van zelfopgeleide spelers moet hebben. Ajax probeert ook te krampachtig vast te houden aan de jeugdopleiding. Om ‘De Toekomst’ te promoten worden spelers kwaliteiten toegedicht die ze nog niet hebben. Het is aantoonbaar dat er na Babel, Sneijder, Van der Vaart, De Jong en Emanuelson behoudens Van der Wiel geen topkwaliteit meer is doorgebroken. Wat vooral opvalt is dat de spelers die doorstromen ook nog eens verdedigers zijn. Er zijn momenteel geen creatieve middenvelders en aanvallers die goed genoeg zijn.

 

Verder vindt Ten Cate het niet meer reëel om in de huisstijl van Ajax te blijven voetballen. “In het verleden heeft Ajax zo kunnen spelen, omdat er een surplus aan kwaliteit was. Op dit moment is Barcelona de enige die zo kan spelen. Daar moet je dus heel goed voor zijn en zo goed is Ajax nu niet. AZ is het voorbeeld van het nieuwe realisme. En de enige club die in het recente verleden Europees heeft gepresteerd is PSV. Maar kijk dan ook naar de manier waarop. Ajax speelt erg open, dus altijd met een meter of vijftig in de rug. En dat is de moeilijkste manier van verdedigen. Ik denk dat daar het probleem ligt.

 

Bronnen:

 

Telegraaf, Mike Verweij -  “Vinger op de zere plek” (05-05-2009).

 

 

Foto’s:

 

Pics United, Ajaxlife.nl, 1minutemanager.nl, ANP.

 

 

 

 

Reageer op dit artikel in het forum

 

Meer van deze schrijver